Toshkentda modern uslubidagi yevropa binolari barmoq bilan sanab chiqiladi — hammasi yaxshi tanish. Ular orasida, umuman Toshkent meʼmorchiligida alohida oʻrinni Buyuk knyaz Nikolay Konstantinovich Romanovning 1891-yilda meʼmorlar V. S. Geyntselman va A. L. Benua loyihasi boʻyicha qurilgan saroyi egallaydi. 

Toshkentga surgun qilingan Buyuk knyaz tadbirkorlik bilan shugʻullangan va shaharda bir qancha korxonalar egasi boʻlgan. U sovun zavodi, fotografiya ustaxonalari, bilyard zallari ochgan, kvas sotishni yoʻlga qoʻygan, guruch va paxta qayta ishlash korxonalarini tashkil etgan. Tadbirkorlikdan tushgan mablagʻlar hisobiga Toshkentdagi birinchi kinoteatr — «Xiva»ni qurgan, shuningdek, oʻz pullari evaziga Ochlik choʻlida sugʻorish kanallarini yotqizish bilan shugʻullangan. 

Buyuk knyaz kolleksioner edi. Sankt-Peterburgdan olib kelingan yevropa va rus rassomligi asarlari toʻplami 1919-yilda Toshkentda Sanʼat muzeyini tashkil etish uchun asos boʻldi, hozir u Oʻrta Osiyodagi sanʼat muzeylari orasida eng boy yevropa rassomligi kolleksiyasiga ega. 

Buyuk knyaz xotirasini Toshkentda uning kulrang-sariq pishiq gʻishtdan qurilgan saroyi saqlaydi. Bino choʻzilgan ikki qavatli korpus boʻlib, yashash uchun maxsus jihozlangan yertoʻla xonalari mavjud, u yerda hatto issiqda ham salqinlik saqlanardi. Yertoʻlada keng oshxona ham joylashgan edi. Saroyning ikki yonida dumaloq minoralar qurilgan, ular bino meʼmorchiligi bilan uygʻunlashgan. 

Saroy atrofidagi hududda taniqli toshkentlik botanik va farmatsevt I. I. Krauze bogʻ barpo etgan. Bino kirish eshigi oldida it haykallari, zinapoyaning ikki tomonida bronza bugʻular turibdi. 

Saroy bir necha marta egalarini oʻzgartirgan. 1990-yillargacha bu yerda Respublika pionerlar saroyi, Oʻzbekiston antiqvar va zargarlik sanʼati muzeyi, keyinroq Tashqi ishlar vazirligining qabul uyi joylashgan edi. 

2020-yil fevralda Oʻzbekiston Madaniyat vazirligi saroyda rekonstruksiyadan soʻng muzey ochilishi haqida xabar berdi, ochilish sanasi hali aniqlanmagan.