Toshkentda mahallalarni rivojlantirishga doir yangicha yondashuv taqdim etildi

18-iyul kuni “Humo Arena” sport saroyida Toshkent mahallalarini rivojlantirish va “mahalla yettiligi”ning yangi faoliyat tamoyillariga bag‘ishlangan keng ko‘lamli taqdimot hamda timbilding tadbiri bo‘lib o‘tdi.
Toshkent shahar hokimi Shavkat Umurzoqov boshchiligidagi tadbirda 5 mingdan ortiq kishi — shahar va tuman hokimliklari vakillari, boshqarma va tashkilotlar rahbarlari, shuningdek, poytaxtdagi barcha 585 ta mahallaning “mahalla yettiligi” a’zolari ishtirok etdi.

Ishtirokchilar nafaqat yangi tizimning asosiy yo‘nalishlari bilan tanishdilar, balki jamoaviy shaklda amaliy vazifalarni ham ishlab chiqdilar. Tuman va mahallalarning biznes-rejalari, daromad manbalari, xarajat yo‘nalishlari, ustuvor loyihalar va ularni amalga oshirish mexanizmlari diqqat markazida bo‘ldi.

Yangi yondashuvning asosiy maqsadi — mahallani aholi ma’lumotnoma yoki ijtimoiy yordam so‘rab murojaat qiladigan joydan hudud rivojlanishining to‘laqonli markaziga aylantirishdan iborat.
Bu vazifalar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 24-iyundagi “Mahalla boshqaruvini samarali tashkil etish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-116-sonli Farmonida nazarda tutilgan. Hujjat mahallaning rolini kuchaytirish, uning xodimlarining mas’uliyatini oshirish hamda aholi muammolarini bevosita joylarda hal etishga qaratilgan.

Har bir mahalladagi ish real vaziyatni aniq tushunish asosida yo‘lga qo‘yilishi lozim: bu yerda qancha odam yashaydi, qaysi oilalar ko‘makka muhtoj, qayerda ish o‘rinlari yaratish zarur, qanday ijtimoiy va infratuzilmaviy muammolar mavjud va qanday loyihalarni amalga oshirish mumkin.
Gap alohida murojaatlarga javob berishdan hududni tizimli va izchil rivojlantirishga o‘tish haqida ketmoqda.

Har bir mahalla uchun asosiy muammolar, mavjud imkoniyatlar va ustuvor loyihalar belgilab olinishi kerak. Bular yo‘llarni ta’mirlash, yoritish tizimini yaxshilash, ish o‘rinlari yaratish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash, hovlilarni obodonlashtirish, muhtoj oilalarga yordam berish, huquqbuzarliklar profilaktikasi yoki yoshlar bilan ishlash bo‘lishi mumkin.

Bunda har bir loyiha bo‘yicha qancha mablag‘ talab etilishi, ular qaysi manbalardan jalb qilinishi, vazifani bajarish uchun kim mas’ul ekani va qanday aniq natijaga erishish kerakligi tushunarli bo‘lishi lozim. Bunday rejalashtirish resurslardan oqilona foydalanish va boshlangan loyihalarning bajarilmay qolish xavfini kamaytirish imkonini beradi.
Taqdimot davomida Chilonzor tumanidagi “Novza” mahallasi misolida ishtirokchilarga “mahalla yettiligi” faoliyati tumanning biznes-rejasi hamda hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning umumiy vazifalari bilan qanday bog‘lanishi kerakligi ko‘rsatib berildi.
Jamoalarda ishlash orqali ishtirokchilar aniq holatlarni tahlil qildilar, mahallaning muammolari va resurslarini aniqladilar, mas’uliyat sohalarini taqsimladilar hamda amaliy yechimlarni taklif etdilar. Bunday shakl hududning barqaror rivojlanishi faqat barcha mas’ul tuzilmalarning o‘zaro hamjihatlikdagi faoliyati orqali mumkinligini yaqqol ko‘rsatib berdi.

Yangi tizimda mahalla raisi, hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektoridan iborat “mahalla yettiligi”ga alohida o‘rin ajratilgan. Shuningdek, mahalla faoliyatida mahalla bankirlari ham ishtirok etadi.

Har kim o‘z yo‘nalishi uchun javobgar, biroq ular yagona jamoa bo‘lib ishlashlari shart. Masalan, ishsizlik muammosini faqat bir mutaxassisning kuchi bilan hal qilib bo‘lmaydi. Buning uchun kasbga o‘qitish, kredit olishga yordam berish, ijtimoiy ko‘makni rasmiylashtirish, biznes ochishga ko‘maklashish yoki munosib ish beruvchi topish talab etilishi mumkin.
Shu bois, yangi yondashuvning asosiy vazifalaridan biri — fuqaro turli tashkilotlarga murojaat qilib, har safar o‘z muammosini qaytadan tushuntirib o‘tirmasligi uchun barcha mas’ul xodimlar o‘rtasida samarali hamkorlikni yo‘lga qo‘yishdir.

“Mahalla yettiligi”ning faoliyati o‘tkazilgan yig‘ilishlar va tayyorlangan hisobotlar soni bilan emas, balki aniq natijalar: aholi daromadlarining o‘sishi, ish o‘rinlarining yaratilishi, kambag‘allikning qisqarishi, jinoyatchilikning kamayishi, ijtimoiy masalalarning hal etilishi va turmush sharoitlarining yaxshilanishi bilan baholanadi.

Aholining o‘z ishtirokiga alohida e’tibor qaratildi. Aynan ular o‘z uyida, ko‘chasida va mahallasida qanday masalalarni hal etish zarurligini hammadan yaxshi biladi.

Aholi o‘z mahallasi iqtisodiyotini tushunishi, rejalashtirilgan loyihalar, ularni moliyalashtirish manbalari va amalga oshirilish jarayoni haqida ma’lumot olishi, shuningdek, o‘z tashabbuslarini ilgari surish hamda hududni rivojlantirish rejalarining muhokamasida ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lishi lozim.

Asosiy maqsad — har bir mahallaning rivojlanishini odamlarning real ehtiyojlariga asoslangan, tushunarli va izchil jarayonga aylantirishdir.
Tadbir doirasida “mahalla yettiligi”ning barcha a’zolari uchun maxsus o‘quv tizimi ham taqdim etildi. Ular rejalashtirish, jamoada ishlash, davlat organlari bilan hamkorlik qilish va erishilgan natijalarni baholashning yangi usullarini o‘zlashtirishlari kerak bo‘ladi.

Yangi yondashuv mahallalarga mavjud muammolarni tezroq aniqlash, bor resurslardan samaraliroq foydalanish va aholi o‘z kundalik hayotida ko‘ra oladigan aniq o‘zgarishlarga erishishga yordam berishi kutilmoqda.