Тошкент шаҳри денгиз сатҳидан 440-480 м баландликда, 41°20/ шимолий кенглик, 69°10/ шарқий узунликда жойлашган. Шаҳар Ўзбекистан Республикасининг шимолий-шарқий қисмида, Тошкент воҳасида, Чирчиқ дарёси водийсида жойлашган. Воҳанинг шимолий-шарқий ва шарқий қисмини Чотқол воҳасига бўлинган Қоражантов ва Чотқол тизмаси этаклари ўраб туради. Қоражантов тизмаси ўнг қирғоқда жойлашган бўлиб, 2824 м баландликка эга (Мингбулоқ т.) Чап қирғоқда эса тоғ массивлари,Чимён тоғи энг баланд нуқтаси 3309 м. бўлган вилояти жойлашган. Тошкент олди туманининг рельефи қирликлардан иборат. Бу туман тектоник жиҳатидан ҳаракатдаги ва актив вилоятга киради. Тошкент олди туманининг энг баланд нуқтаси Чотқол тизмаси (3321 м),энг паст нуқтаси Чирчиқ водийсининг жануби-ғарбий нуқтаси - 300 м.
Тошкент чегараси 300 км2 майдонни эгаллайди. Бу ерда иқлим илиқ, мўътадил қуруқ. Январ ойининг ўртача ҳарорати -1,1°С, қишнинг давомийлиги 40 кун. Июл ойининг ўртача ҳарорати +30,2°С,ёғингapчилик ёғиши йилига 360-390 мм.
Шаҳар аҳолиси 2129,8 минг кишини ташкил этади (2002 й. Янв.), улардан 1092,9 минг аёллар, 1043,7 эркаклар. Шаҳарда 100данортиқ миллат ва элат вакиллари истиқомат қилади, уларнинг барчаси Тошкент шаҳрининг тенг ҳуқуқли фуқароларидир. Аҳоли сони бўйича шаҳар МДҲ давлатлари орасида 4-ўринни (Москва, Киев, Санкт-Петербургдан кейин) ва Ўрта Осиёда 1-ўринни эгаллайди.Тошкент чегараси 11та туманга бўлинган. Бу: Учтепа, Бектемир, МирзоУлуғбек, Миробод, Cиpғaли,Coбиp Раҳимов,Чилонзор, Шайхонтоҳур, Юнусобод, Яккасарой, Ҳамза. Бундан ташқари 445 данортиқ фуқароларнинг ўз-ўзини бошқариш маҳалла қўмиталари мавжуд.
Қадимдан Чирчиқ ерларининг суғориш майдонини кенгайтириш учунунинг юқори оқимидан кўплаб каналлар қазилган. Бу каналлар ҳозирги кунда ҳам мавжуд бўлиб, улар замонавий шаҳар орқали оқиб ўтади ва табиий ирмоқларига эга бўлиб, аслида бу суғориш қурилмалари одамлар томонидан 2-2,5 минг йил аввал қазилган. Ҳаммаси бўлиб Тошкент орқали 12та канал ва 16та катта ариқлароқиб ўтади.
|
Туманлар
|
Ташкил топган йили
|
Ҳудуди
(кв. км) |
Аҳолиси
01.01.2009 й. (минг) |
|
Бектемир
|
1990
|
20,5
|
27,5
|
|
МирзоУлуғбек
|
1935
|
31,9
|
245,2
|
|
Миробод
|
1929
|
17,1
|
122,7
|
|
СобирРахимов
|
1970
|
34,5
|
305,4
|
|
Сергели
|
1967
|
56,0
|
149,0
|
|
Учтепа
|
1977
|
28,2
|
237,0
|
|
Хамза
|
1968
|
33,7
|
204,8
|
|
Чилонзор
|
1963
|
30,0
|
217,0
|
|
Шайхонтохур
|
1929
|
27,2
|
285,8
|
|
Юнусобод
|
1936
|
41,1
|
296,7
|
|
Яккасарой
|
1936
|
14,6
|
115,2
|
